Bu kararın maliyeti kimde kalıyor? Toplumun ve ekonominin bedeli ortada

**Gündem – Fon Vurgunu ve Piyasa Manipülasyonu Üzerine Derinlemesine Analiz** --- ### ## Giriş Türkiye’nin sermaye piyasalarında son aylarda ortaya çıkan “fon vurgunu” iddiaları, yatırımcıların güvenini sarsarken, denetim mekanizmalarının ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. 2025’in son çeyreğinde başlayan ve 2026’nın ikinci yarısına kadar süren süreçte, bir dizi fonun kapalı dönem getirileri, endeksleme kriterleri ve çıkış kuralları üzerindeki boşlukların suiistimal edildiği iddia edildi. Bu iddialar, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Borsa İstanbul (BIST) gibi temel piyasa otoritelerinin sorumluluklarını yerine getirip getirmediği konusunda yoğun bir tartışma başlattı. Bu haber, iddiaların temel hatlarını, sürecin kronolojisini, kamuoyunun ve uzmanların değerlendirmelerini ve çözüm önerilerini kapsamlı bir biçimde ele alıyor. --- ### ## Sorunun Kökeni ve Zaman Çizelgesi #### 1. 2025’in Son Çeyreği: Uyarı Sinyalleri SPK’nın kendi raporlamalarına göre, fonların kapalı dönem getirilerinde olağan dışı artışlar 2025’in üçüncü çeyreğinde tespit edildi. Aynı dönemde, bazı fonların yatırımcılara “düşük riskli” olarak tanıttığı para piyasası fonlarının, ilişkili fonlara teminatsız borç sağladığı ortaya çıktı. Bu durum, fonların likidite riskini artırırken, yatırımcının beklediği güvenli limanı ortadan kaldırıyordu. #### 2. 28 Ağustos 2026: Düzenleme Yayını İlk uyarıların ardından yaklaşık on ay süren bir gecikmenin ardından, SPK 28 Ağustos 2026 tarihinde “Kapalı Dönem Getirileri, Endeksleme Kriterleri ve Çıkış Esasları” başlıklı bir düzenleme yayımladı. Düzenleme, kapalı dönem getirilerinin pazarlanması, endekse alma kriterleri ve fonların çıkış prosedürlerine ilişkin boşlukları kapatmayı amaçlıyordu. Ancak, bu düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarih, fonların en yüksek likidite topladığı ve yatırımcıların en çok para yatırdığı dönemi kapsamadığı için eleştirildi. #### 3. 2025‑2026 Arası Fon Akışı Düzenleme öncesi dönemde, söz konusu fonların toplam varlıkları 297 milyar TL’den 800 milyar TL’nin üzerine çıktı. Bu artışın 500 milyar TL’sinin, SPK’nın “bilindiği” bir zaman diliminde halktan toplandığı iddia edildi. Bu rakam, sadece fon yöneticilerinin değil, aynı zamanda fonlara hizmet veren aracı kurumların da sürece aktif olarak dahil olduğunu gösteriyor. --- ### ## İddiaların Temel Unsurları #### 1. Gözetim ve Denetimde İhmaller SPK’nın gözetim ve denetim birimlerinde, fonların olağan dışı hareketlerini fark eden fakat raporlamayan ya da raporlamasına rağmen gerekli önlemleri almayan bazı çalışanların olduğu ileri sürülüyor. Bu kişilerin tespiti, ayıklanması ve cezai yaptırımlara tabi tutulması, iddiaların önüne geçmek için ilk adım olarak gösteriliyor. #### 2. Düzenleme Boşlukları ve Esneklik Yayımlanan yeni düzenleme, kapalı dönem getirilerinin pazarlanmasından endekse alma kriterlerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsasa da, “30 günlük ilan süresi beklenmeden çıkış esaslarını değiştirme” imkanı tanıyarak yeni bir esneklik yaratıyor. Bu esneklik, Tera ve Atlas gibi fonların 16 Eylül 2026’da çıkış takvimlerini aylık bazda yeniden yapılandırmasına olanak sağladı. Eleştirmenler, bu uygulamanın yatırımcının çıkış hakkını zorlaştırdığını ve şeffaflığı azaltarak manipülasyon riskini artırdığını belirtiyor. #### 3. Borsa İstanbul’un Endeksleme Kararı En çarpıcı örneklerden biri, Destek Finans Faktoring’in BIST 30 endeksine dahil edilmesiydi. Şirket, bir yıl içinde yüzde 700’ü aşan bir değer artışıyla, hissesi 3.960 TL’ye ulaştı; piyasa değeri zirvede yaklaşık 1,3 trilyon TL (27‑28 milyar dolar) olarak kaydedildi. Ancak şirketin gerçek faaliyetleri, bir faktoring kuruluşunun bu kadar yüksek bir piyasa değerine ulaşmasıyla çelişiyordu. Bu durum, BIST’in gözetim biriminin “olağandışı fiyat ve hacim hareketlerini anlık izleme” sorumluluğunu yerine getirmediği iddiasını güçlendirdi. Endeksleme kararı, fon vurgununu “resmi bir onay” gibi göstererek, yatırımcıların bu hisseye yönelmesini teşvik etti. --- ### ## Fon Vurgununu Tekrarlamamak İçin Üç Koşul Yazının giriş kısmında belirtilen üç temel koşul, fon vurgununun bir daha yaşanmaması için kritik bir çerçeve sunuyor: 1. **Sorumluların Tespiti ve Cezalandırılması** – Borsa İstanbul’dan SPK’ya kadar süreçte ihmali ya da kabahati bulunan herkesin belirlenmesi, ayıklanması ve yasal yaptırımlara tabi tutulması. 2. **Düzenleme Boşluklarının Kapatılması** – Kapalı dönem getirilerinin pazarlanması, endekse alma kriterleri ve çıkış esasları gibi konularda mevcut boşlukların yasalarla kapatılması. 3. **Şeffaflık ve Raporlama Mekanizmalarının Güçlendirilmesi** – Fonların işlem gördüğü fiyat, hacim ve likidite hareketlerinin gerçek zamanlı olarak denetim otoriteleri ve kamuoyu ile paylaşılması. Bu koşullar, hem yatırımcının korunması hem de piyasa bütünlüğünün sağlanması açısından temel bir yol haritası oluşturuyor. --- ### ## Yatırımcıların Maruz Kaldığı Zararlar #### 1. “Düşük Riskli” Fonların Gerçek Durumu SPK’nın kendisi, bazı para piyasası fonlarının ilişkili fonlara teminatsız borç sağladığını onayladı. Bu fonlar, yatırımcılara “düşük riskli” olarak tanıtıldı; ancak teminatsız borçlanma, fonun likidite yapısını zayıflatarak yatırımcının sermayesini riske soktu. #### 2. Nitelikli Yatırımcı Kriterlerinin Aşılması Serbest fonların yalnızca “nitelikli yatırımcı”lara satılması gerektiği hâlâ yürürlükte. Ancak kriz sonrası yapılan analizlerde, tasfiye kapsamındaki 400 binden yakın yatırımcının hesabının bir milyon TL’nin altında olduğu ortaya çıktı. Bu kişiler, nitelikli yatırımcı statüsüne sahip olmamalarına rağmen fonlara kabul edildi. #### 3. Kaybedilen Trilyonluk Değer Fon vurgunu sonucunda, özellikle BIST 30’a dahil edilen hisselerin değer kaybı dramatikti. Destek Finans Faktoring hisseleri, zirvedeki 3.960 TL’den 410 TL’ye geriledi; piyasa değeri ise 1,3 trilyon TL’den 137 milyar TL’ye düştü. Bu, yüzde 90’lık bir kayıp anlamına geliyor. Diğer fonların da benzer şekilde yüksek değer kayıpları yaşadığı tahmin ediliyor. --- ### ## Soruşturma ve Hukuki Süreçler #### 1. SPK’nın Manipülasyon Soruşturması Piyasa gözetimi ve manipülasyon soruşturması, tamamen SPK’nın tekelinde yürütülüyor. Aynı hisselere aynı yerden aylarca yalnızca alım yapılması, piyasa katılımcıları tarafından gözlemlenmişti. Ancak 38 kişilik bir suç duyurusu ve işlem yasağı, ancak kriz patladıktan sonra, Eylül 2026’da verildi. #### 2. Aracı Kurumların Rolü Tera, Atlas, Pusula ve benzeri aracı kurumların, fonlara düşük fiyatlı hisseleri fahiş bir fiyata alıp, bu işlemleri “kâğıt üstüne” ödenmiş gibi gösterdiği iddia edildi. Örneğin, Bigen Enerji hissesi 10 TL iken Tera Fonu bu hisseleri 140 TL’den satın almış ve elde ettiği kârın büyük bir kısmını şirket sahibine geri vermiştir. Bu tip işlemlerin arkasındaki “arka kapı” komisyonları hâlâ soruşturma aşamasında. #### 3. BIST’in Endeksleme Kararına Yönelik İnceleme BIST’in Destek Finans Faktoring’i BIST 30’a dahil etme kararı, piyasa oyuncuları arasında “BIST 29” olarak anılmaya başladı. Endeksleme kararının, BIST gözetim biriminin kendi bildirimlerini göz ardı ettiği ve yatırımcıları yanlış yönlendirdiği iddiasıyla yargı denetimine tabi tutulması talep ediliyor. --- ### ## Uzman Görüşleri ve Çözüm Önerileri #### 1. Düzenleyici Bağımsızlık Finansal düzenleyicilerin, piyasa katılımcılarıyla olan ilişkilerinden bağımsız hareket etmesi gerektiği vurgulanıyor. Uzmanlar, SPK’nın denetim birimlerinin bağımsız denetim kuruluşları tarafından periyodik olarak denetlenmesi gerektiğini belirtiyor. #### 2. Gerçek Zamanlı Veri Paylaşımı BIST’in “olağandışı fiyat ve hacim hareketlerini anlık izleme” yükümlülüğünü yerine getirmesi için, gerçek zamanlı veri paylaşımının zorunlu kılınması öneriliyor. Bu sayede, yatırımcılar ve bağımsız analiz şirketleri, şüpheli hareketleri erken aşamada fark edebilir. #### 3. Nitelikli Yatırımcı Tanımının Sıkılaştırılması Nitelikli yatırımcı kriterlerinin yeniden gözden geçirilmesi ve “1 milyon TL altında” yatırımcılara serbest fon satışı yapılmaması talep ediliyor. Ayrıca, fonların satış öncesi yatırımcıların risk profillerinin bağımsız bir denetim organı tarafından doğrulanması öneriliyor. --- ### ## Kamuoyu ve Sivil Toplumun Talepleri Sivil toplum örgütleri ve yatırımcı dernekleri, fon vurgunu sürecinde sorumluların tespit edilmesi ve cezalandırılması için aşağıdaki adımları talep ediyor: - **Şeffaflık Raporu:** SPK ve BIST’in, sürecin tüm aşamalarını içeren ayrıntılı bir şeffaflık raporu yayımlaması. - **Bağımsız Soruşturma Komisyonu:** Mahkeme kararıyla atanacak bağımsız bir komisyonun, tüm ilgili kurum ve kişileri soruşturması. - **Tazminat Mekanizması:** Zarar gören yatırımcılara tazminat ödenmesini sağlayacak bir fonun kurulması. - **Eğitim ve Bilinçlendirme:** Yatırımcılara, fonların riskleri ve nitelikli yatırımcı kriterleri hakkında düzenli eğitim programları sunulması. --- ### ## Gelecek İçin Yol Haritası Fon vurgunu gibi büyük çaplı piyasa manipülasyonlarının bir daha yaşanmaması için, sadece yasal düzenlemeler yeterli olmayabilir. Uzmanlar, sistemik bir yaklaşım öneriyor: 1. **Kurumsal Kültür Değişikliği:** Finansal kurumların, etik kurallara sıkı sıkıya bağlı kalmasını sağlayacak iç denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi. 2. **Teknolojik Altyapı:** Yapay zeka ve büyük veri analitiği kullanılarak, olağandışı işlem modellerinin otomatik olarak tespit edilmesi. 3. **Uluslararası İşbirliği:** Türkiye’nin, diğer ülkelerin sermaye piyasası düzenleyicileriyle bilgi ve deneyim paylaşımı yaparak, küresel standartlara uyumlu bir denetim sistemi oluşturması. --- ### ## Sonuç 2025‑2026 döneminde ortaya çıkan fon vurgunu, Türkiye’nin sermaye piyasalarının şeffaflık, denetim ve yatırımcı koruma açısından ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne serdi. SPK, BIST ve aracı kurumların sorumluluklarını yerine getirip getirmediği hâlâ yargı ve denetim süreçlerinin sonucunu bekliyor. Ancak, kamuoyunun ve uzmanların ortak talepleri, sorumluların tespit edilmesi, düzenleme boşluklarının kapatılması ve yatırımcıların korunması yönünde güçlü bir baskı oluşturuyor. Bu süreç, sadece bir skandalın ardından gelen cezai yaptırımlar değil, aynı zamanda Türkiye’nin finansal sistemini daha sağlam, şeffaf ve güvenilir bir yapıya dönüştürmek için bir fırsat olarak görülmelidir. İleriye dönük olarak, önerilen üç koşulun (sorumluların cezalandırılması, düzenleme boşluklarının kapatılması, şeffaflık mekanizmalarının güçlendirilmesi) tam anlamıyla uygulanması, benzer bir vurgunun tekrar yaşanmasını önlemenin anahtarı olacaktır. --- **Kaynak:** SPK açıklamaları, Borsa İstanbul raporları, yatırımcı derneklerinin bildirimleri, bağımsız finansal analiz kuruluşlarının raporları. --- *Bu haber, Gündem kategorisi altında hazırlanmıştır. Yazı, Miyase İlknur tarafından “Son Köşe Yazıları” sekmesinde 15.10.2026 tarihinde 04:00’da yayınlanmıştır.*